- _UCONTENTS
 

خانه ارسال نظرات تعرفه تبلیغات درباره ما عضویت تالار گفتگو نقشه سایت e خدمات الکترونیک

اورژانسهای ورزشی

آسیب ورزشی

توانبخشی ورزشی

رشته های ورزشی

روانشناسی ورزشی

پزشکی و ورزش

تغذیه ورزشی

ورزش بانوان

تناسب و سلامت

 خانه > اخبار/اخبار همایش و کنگره ها


اصول تغذیه‌ی صحیح برای ورزشکاران دیابتی

توجه به اصول درست تغذیه برای اجرای صحیح یک الگوی ورزشی توسط ورزشکاران اهمیت زیادی دارد، هرچند مشکلات و برخی بیماری‌های خاص تغییراتی را در الگوها به وجود می‌آورد. در این گزارش اصول تغذیه برای ورزشکارانی که مشکل قند خون دارند بیان شده است.

 

دکتر هاله دادگستر، متخصص پزشکی ورزشی و عضو هیات علمی دانشگاه تهران در یادداشتی درباره‌ی این موضوع نوشته است: بهترین رژیم غذایی، ترکیبی است که برای هر فرد جداگانه و با توجه به نیازهای وی در نظر گرفته شود. ترکیب غذای ورزشکار نه تنها سوخت و ساز پایه‌ی وی را تامین می‌کند بلکه انرژی مورد نیازش را نیز جهت انجام تمرین‌های ورزشی فراهم می‌آورد. اگرچه شرایط ورزشکاران در مقایسه با جمعیت عمومی، خاص تلقی می‌شود، اما رژیم غذایی آنان بر اساس دستورالعمل مشخص و تعریف شده‌ای تجویز می‌شود.

 

افزایش اهمیت شرکت در میادین ورزشی و تاکید بر فوائد انجام تمرین‌ها به صورت منظم و حفظ آمادگی جسمانی، ایجاد شرایط مناسب برای انجام فعالیت‌های ورزشی در زنان و کودکان، موجب افزایش تعداد ورزشکاران و افزایش تنوع در جمعیت ورزشکار و نوع ورزش شده است. همچنین با توجه به افزایش تعداد ورزشکاران پیشکسوت، توجه به نیازهای تغذیه‌ای آنان به صورت خاص ضروری می‌باشد. رعایت این اصول، امکان موفقیت آنان را در مسابقه‌های ورزشی، افزایش می‌دهد. کودکان فعالیت که ورزش را به صورت منظم انجام می‌دهند، نیاز به توجه ویژه در تنظیم رژیم غذایی دارند چرا که این گروه از افراد در مراحل رشد وو بلوغ بوده و عدم دریافت کافی انرژی می‌تواند موجب اعمال آسیب‌های غیر قابل جبران در آنان شود. همچنین مطالعات و تجربیات ورزشی نشان داده است که ورزشکاران مبتلا به دیابت در صورت رعایت رژیم غذایی مناسب و تنظیم زمان ورزش، قادر خواهند بود که ورزش را به صورت منظم انجام داده و حتی در مسابقه‌های ورزشی، با موفقیت شرکت کنند. در ادامه فصل، در مورد توجه و ملاحظات ویژه‌ای که در هر یک از گروه‌های خاص لازم است، به تفصیل بحث خواهد شد.

 

* ملاحظات ویژه تغذیه‌ای در ورزشکاران مبتلا به دیابت

 

بر اساس مطالعات انجام شده، حدود دوسوم مبتلایان به دیابت، توسط معاینات و بررسی‌های آزمایشگاهی تشخیص داده شده‌اند و یک سوم آنان از بیماری خود آگاه نیستند. دیابت از دسته بیماری‌های متابولیک است که میزان قند و کربوهیدرات در دسترس سلول‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. با توجه به آن که کربوهیدرات منبع اصلی تامین انرژی در بدن، به ویژه در هنگام ورزش است، توجه به وضعیت ورزشکاران مبتلا به دیابت و تامین انرژی مورد نیاز آنان در هنگام ورزش، بسیار ضروری است.

 

کربوهیدرات مصرف شده توسط فرد، به صورت گلوکز به مصرف سلول‌های بدن می‌رسد. اما جهت انتقال گلوکز از خون به داخل سلول‌های بدن، وجود هورمون انسولین ضروری است. در پاسخ به افزایش گلوکز خون پس از خوردن غذا، غده پانکراس انسولین ترشح کرده و انسولین با فعال کردن ترانسپورترهای غشای سلولی، موجب جذب سلولی گلوکز شده و در نتیجه گلوکز به حد طبیعی خود برمی‌گردد. اما در مبتلایان به دیابت، با افزایش گلوکز خون، انسولین به مقدار کافی ترشح نشده و در نتیجه دریافت گلوکز توسط سلول‌ها به میزان کافی و لازم نخواهد بود و با وجود آن که غلظت گلوکز در خون بالاست، اما سلول‌ها امکان استفاده از آن را ندارند. لازم است که در هنگام تشخیص دیابت، به سن شروع دیابت و سابقه فامیلی آن توجه ویژه شود تا در انتخاب داروها و رژیم غذایی، بهترین انتخاب صورت گیرد.

 

* موارد قابل توجه برای ورزشکاران دیابتی

 

ورزش منظم در کنترل قند خون در مبتلایان به دیابت نقش بسزایی ایفا می‌کند. ورزش منظم سبب کاهش مقاومت در برابر انسولین و در نتیجه بهبود در فرآیند تنظیم قند خون فرد می‌شود. اولین باری که بیماری دیابت برای ورزشکار تشخیص داده می‌شود، ارزیابی کامل از جهت بررسی تاثیر تمرین‌ها و مسابقه‌های ورزشی بر قند خون وی، کاملا ضروری است. ورزشکار مبتلا به دیابت بیشتر از فرد دیابتی غیر ورزشکار، نیاز به اندازه‌گیری قند خون در شرایط قبل و بعد از ورزش دارد تا از بروز عوارض خطرناک مانند کاهش قند خون، جلوگیری شود (این اندازه‌گیری توسط گلوکومتر و به وسیله خود فرد انجام می‌شود). انقباضات منظم عضلانی که در حین ورزش انجام می‌شود، جذب قند خون توسط سلول‌ها را افزایش می‌دهد. این افزایش جذب سلولی گلوکز، ممکن است تا ساعت‌ها بعد از اتمام ورزش، ادامه یابد. لذا کنترل قند خون تا چندین ساعت پس از اتمام ورزش لازم است تا ورزشکار دچار کاهش قند خون (هایپوگلیسمی) نشود. ورزشکاران مبتلا به دیابت نوع یک، باید با دقت تاثیر انجام ورزش، زمان خوردن غذا یا میان وعده‌ها و نیز زمان تزریق انسولین را با مشاوره با پزشک و متخصص تغذیه، تنظیم کنند تا محدوده قند خون آنان در طیف بدون خطر باقی بماند. به نظر می‌رسد که انجام ورزش‌های منظم در این گروه از بیماران،‌ شانس ابتلا به عوارض قلبی عروقی را تا حد قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌دهد.

 

* راه‌های اندازه‌گیری قند خون در ورزشکاران

 

اندازه‌گیری گلوکز از طرق ادرار و خون امکان‌پذیر است. در ورزشکاران به دلیل نیاز به حفظ دقیق‌تر سطح گلوکز، اندازه‌گیری قند خون توصیه می‌شود. این اندازه‌گیری‌ها – که توسط بیمار انجام می‌شود – انجام تغییرات لازم در میزان تغذیه، برنامه‌ی ورزشی و دریافت دارویی را امکان‌پذیر می‌سازد. اندازه‌گیری‌ها باید به صورت مرتب، حداقل یک بار در صبح و چندین بار در طول روز انجام شود. ورزشکاران علاوه بر دفعات فوق، می‌بایست یک بار قند خون خود را قبل از ورزش، یک بار بلافاصله بعد از ورزش و یک بار هم چند ساعت بعد از اتمام ورزش، اندازه‌گیری کنند. چنانچه پیشتر گفته شد، ورزشکاران نه تنها در حین ورزش، بلکه تا ساعت‌ها پس از اتمام ورزش، در خطر ابتلا به هایپوگلیسمی (کاهش قند خون) هستند.

 

در صورتی که قند خون ورزشکار قبل از شروع ورزش، بیش از 250 mg/dl باشد، باید ادرار وی از جهت وجود کتون، آزمایش شود. در صورتی که کتون ادرار وی مثبت باشد، انجام ورزش تا زمان کاهش قند خون و منفی شدن کتون ادرار، به دلیل افزایش احتمال کتواسیدوزیس ممنوع است. قند خون بالاتر از 300 با یا بدون کتون ادرار، منع انجام ورزش محسوب می‌شود.

 

در شرایطی که قند خون پیش از ورزش، پایین باشد، تنظم دوز انسولین و مواد غذایی دریافتی، ضروری است. در این شرایط نیز ورزش کردن تا زمان رساندن گلوکز خون به حد طبیعی به تاخیر می‌افتد. به طور کلی در شرایطی که قند خون کمتر از 100 باشد، باید بررسی شود که دوز انسولین تجویز شده، بیش از حد بوده یا دریافت گلوکز کمتر از میزان طبیعی است. مصرف مقدار کمی کربوهیدرات بلافاصله قبل از ورزش در فردی که قند خون کمتر از 100 دارد، در افزایش سطح قند خون وی تاثیر مثبت داشته و امکان انجام ورزش را به وی می‌دهد. این میزان بر حسب زمان تجویز کربوهیدرات و نیز وضعیت هر فرد بین 40 – 15 گرم کربوهیدرات متغیر است. کنترل سطح قند خون در حین ورزش به ویژه در شرایطی که مدت زمان ورزش بیش از 60 دقیقه ادامه می‌یابد، بسیار مهم است. همچنین در صورت وجود هر تغییری در نوع، شدت و مدت زمان ورزش کنترل مجدد و دقیق قند خون الزامی است. وقتی برای ورزشکار کاملا مشخص شد که پاسخ بدن وی به تغییرات ایجاد شده چگونه است، ارزیابی کمتری نیاز است.

 

* توصیه‌های تغذیه‌ای برای ورزشکاران مبتلا به دیابت

 

توصیه‌های غذایی برای مبتلایان به دیابت مانند توصیه‌هایی است که به جمعیت عمومی سالم داده می‌شود. ورزشکار مبتلا به دیابت می‌تواند انتخاب غذای خود را از هرم غذایی بر اساس ذائقه و فرهنگ رایج و نیز شیوه زندگی قرار دهد. به صورت کلی، در شروع تجویز، سعی می‌شود که 60 – 45 درصد از انرژی دریافتی از طریق مصرف کربوهیدرات‌ها باشد. کربوهیدرات‌ها می‌توانند در قالب شکر، نشاسته و فیبر در طول روز به تناسب مصرف شوند و در تعادل با مصرف سایر گروه‌های غذایی باشند. میزان پروتئین دریافتی نیز بین 20 – 15 درصد مانند سایر گروه‌های ورزشکاران – توصیه می‌شود. چربی دریافتی باید کمتر از 30 درصد از انرژی روزانه باشد و لازم است که کمتر از 7 درصد آن از طریق چربی‌های اشباع شده،‌تامین شود. ورزشکاران مبتلا به دیابت باید زمان مشخصی از روز غذاهای اصلی و حتی میان وعده‌ها را مصرف کنند و مقدار غذای دریافتی نیز در طی روزها بایستی تا حد امکان مشابه باشد.

 

البته نیازی به این که این دستورات غذایی به صورت کاملا سختگیرانه اعمال شود، نیست. اما توجه به این نکته الزامی است که چنان چه غذا در هر روز در ساعت مشخصی میل شود و میزان کربوهیدرات دریافتی در هر وعده غذایی خیلی متفاوت نباشد، سطح گلوکز خون در حد 70 – 100 mg/dl حفظ می‌شود. ورزشکاران مبتلا به دیابت لازم است که علاوه بر کربوهیدرات مصرفی، دوز انسولین مورد نیاز خود را نیز تنظیم کنند. این گروه از ورزشکاران لازم است در مورد میزان کربوهیدرات هضم شده در هر وعده غذایی، آگاهی داشته باشند. این که نوع کربوهیدرات ساده یا کمپلکس باشد یا شاخص گلیسمی بالا یا پایین داشته باشد، به اندازه برآورد دقیق میزان کربوهیدرات مصرف شده، مهم نیست. استفاده از کربوهیدرات با کیفیت بالا در درجه اول اهمیت قرار دارد.

 

در تجویز کربوهیدرات به ورزشکار، اصل بر این است که غذاهایی با اندکس گلیسمیک پایین، قبل از مسابقه، نوشیدنی یا ماده قندی گلیسمیک بالا در حین مسابقه و غذاهای با اندکس گلیسمیک متوسط تا بالا در رژیم پس از مسابقه گنجانده شود. حال آن که این دستورات برای ورزشکاران مبتلا به دیابت توصیه نمی‌شود. شاخص گلیسمیک در میزان جذب قند در این گروه از افراد، چندان موثر نیست. باز هم تاکید می‌شود که میزان کلی کربوهیدرات دریافتی و زمان دریافت ماده غذایی در تنظیم قند ورزشکاران دیابتی، موثرتر از هر روش دیگری است.

 

* ورزشکاران دیابتی در حین ورزش‌های طولانی چه موادی مصرف کنند؟

 

ورزشکارانی که مبتلا به دیابت هستند، باید همراه خود مواد قندی داشته باشند. چنان چه مدت ورزش در آنان بیشتر از 30 دقیقه ادامه یابد، لازم است تا بین 30 – 15 گرم کربوهیدرات هر 60 – 30 دقیقه مصرف شود. مواد مصرف شده می‌تواند به صورت مصرف مایعات ورزشی، ژل‌های ورزشی، آب میوه‌های رقیق شده و شیرینی‌هایی با فیبر بالا باشند. به عنوان مثال، یک لیوان نوشابه ورشی حاوی 8 – 6 درصد قند، یک واحد ژل ورزشی، یک لیوان آب میوه رقیق شده با نسبت 1:1 ، معادل همان 30 – 15 گرم کربوهیدرات مورد نیاز برای ورزشکاران دیابتی هستند.

 

سوال مهم دیگری که از طرف ورزشکاران دیابتی که در گروه ورزش‌های استقامتی تمرین می‌کنند، مطرح می‌شود این است که آیا امکان استفاده از بارگیری کربن در شرایط پیش از مسابقه برای آنان وجود دارد؟ جواب این سوال، مثبت است. ورزشکاران دیابتی قادرند که از نوع تغییر یافته این روش جهت افزایش کارآیی خود استفاده کنند. این روش برای ورزشکاران دیابتی به این صورت است که آنان از 4 تا 7 روز قبل از مسابقه از مواد غذایی ترکیبی که میزان کمتری کربوهیدرات دارد (50 درصد کربوهیدرات، 30 درصد چربی و 20 درصد پروتئین) استفاده می‌کنند. بعد به تدریج 3 روز قبل از مسابقه، میزان کربوهیدرات مصرفی را تا میزان 65 – 60 درصد افزایش می‌دهند. این روش می‌تواند در ورزشکاران دیابتی مورد استفاده قرار گیرد. البته قبل از اعمال این روش، حتما با پزشک و نیز متخصص تغذیه، مشاوره کنید.

 

به طور کلی ورزشکاران دیابتی که از انسولین یا داروهای خوراکی جهت کنترل قند خون استفاده می‌کنند، در حین ورزش در خطر کاهش یا افزایش قند خون هستند که نیاز به درمان اورژانس دارد. کاهش قند خون در اغلب شرایط به دنبال تزریق بیش از حد انسولین قبل از ورزش، می‌باشد. لازم است که ورزشکار با علائم هشدار دهنده کاهش قند خون آگاه باشد. غذاهای غنی از کربوهیدرات باید در حین و نیز بلافاصله بعد از ورزش، در دسترس ورزشکاران با قند خون پایین قرار گیرد. بهترین روش پیشگیری از کاهش قند خون، مصرف مواد کربوهیدراتی در حین و بلافاصله بعد از اتمام ورزش است. در شرایطی، ادامه استفاده از کربوهیدرات تا ساعت‌ها پس از اتمام ورزش پیشنهاد می‌شود. ورزشکاران دیابتی باید کیفی محتوی مواد قندی، مانند قرص‌ها یا ژل‌های کربوهیدراتی،‌آب میوه و... را به همراه داشته باشند.

 

با کنترل و ارزیابی دقیق قند خون،‌ ورزش منظم و استفاده از مواد غذایی سالم، ورزشکاران دیابتی قادر خواهند بود که زندگی فعالی داشته باشند و در تمرین‌ها و مسابقه‌های ورزشی، شرکت کنند.

منبع: ایسنا

چاپ مطلب ارسال برای دوستان

 

 

 

 

  نقشه سایت | عضویت | درباره ما | تعرفه تبلیغات | ارسال نظرات | خانه  

حقوق این سایت متعلق به موسسه طب ورزش پارس می باشد.

هرگونه برداشتی از مطالب با ذکر منبع (www.sportmedicine.ir) بلامانع است.  

طراحی شده توسط شرکت سامانه های هوشمند مصباح شارژ